Tarnawski Mieczysław Stefan, pseud. X. M. st. (1886–1928), ksiądz rzymskokatolicki, historyk Kościoła, kapelan wojskowy.
Ur. 24 XI w Tartakowie (pow. sokalski), był najstarszym synem Józefa (zm. 1912), stolarza, i Pauliny Nosalskiej. Miał trzy siostry: Bronisławę (ur. 1891), Stanisławę (ur. 1894) i Marię Jadwigę (1908–1993), zamężną Stadnik, oraz brata Bolesława Józefa (ur. 1902).
Po ukończeniu szkoły elementarnej w Tartakowie T. uczył się od r. 1898 w Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie. Wstąpił tam w r. 1900 do małego seminarium archidiec. lwowskiej obrządku łacińskiego, a po zdaniu w r. 1906 matury do seminarium duchownego. Równocześnie podjął studia filozoficzno-teologiczne na Uniw. Lwow., które od r. 1909 kontynuował na Uniw. w Innsbrucku. Dn. 26 VI r.n. we Lwowie otrzymał święcenia kapłańskie, po czym 24 II 1912 w Innsbrucku dostał doktorat teologii na podstawie pracy Der Menschensohn, której promotorem był J. Linder. Dzięki arcybp. lwowskiemu Józefowi Bilczewskiemu dostał stypendium na kwerendę w watykańskich Archiwum i Bibliotece; jej wynikiem była praca Kuria Rzymska a Kodeks Zamoyskiego (fragmenty w: „Przew. Nauk. i Liter.” R. 41: 1913 [nr 3–6], wyd. osobne, Lw. 1913), na podstawie której otrzymał w r. 1913 na Wydz. Teologicznym Uniw. Lwow. veniam docendi z historii Kościoła. Krótko (15 VII – 13 VIII 1913) pełnił obowiązki wikariusza w Winnikach (pow. lwowski).
Dn. 15 X 1913 objął T. w zastępstwie Katedrę Historii Kościoła na Uniw. Lwow. Był też prefektem w lwowskim seminarium duchownym (do r. 1919), w którym miał wykłady zlecone z patrologii i archeologii chrześcijańskiej. Po wybuchu pierwszej wojny światowej w l. 1914–15 administrował parafią Siemianówka (pow. lwowski). W r. 1916 został profesorem nadzwycz. historii Kościoła. Opublikował rozprawę Kodeks Zamoyskiego na tle stosunków kościelno-państwowych za czasów Stanisława Augusta (Lw. 1916), a w l. 1918–19 ogłaszał w lwowskiej „Gazecie Kościelnej” artykuły o józefińskim Seminarium Generalnym obrządku łacińskiego we Lwowie. Dn. 7 X 1919 otrzymał profesurę zwycz. W czasie wojny polsko-sowieckiej zgłosił się w lipcu 1920 do WP i na początku sierpnia został kapelanem 24. p. ułanów. W trakcie bitwy pod Kowlem we wrześniu t.r. przejął dowodzenie szwadronu i wyprowadził go z ognia walki; wkrótce potem został ranny i zwolniony z obowiązków kapelana.
W l. 1914–20 zbierał T. informacje o relacjach między obrządkami w Galicji, które stały się potem podstawą oficjalnych wystąpień arcybp. Bilczewskiego. Pod pseud. X. M. St. ogłosił artykuł Unia we Wschodniej Małopolsce w czasie inwazji rosyjskiej (1914–1917) („Gaz. Kośc.” 1920 nr 7–11, 13–16, wyd. osobne pt. Cerkiew Unicka we Wschodniej Małopolsce w czasie inwazji rosyjskiej <1914–1917>. Fakty i refleksje, Lw. 1920); w publikacjach tych wykazywał masowe przechodzenie grekokatolików na prawosławie, czym wywołał wiele protestów. Od r. 1921 był prezesem Tow. Wzajemnej Pomocy Kapłanów p. wezw. NMP Śnieżnej we Lwowie i zasiadał w komitecie redakcyjnym jego organu „Gazeta Kościelna”. W Kurii był cenzorem literatury religijnej. Wiosną 1922 odrzucił propozycję objęcia funkcji rektora KUL, po zmarłym ks. Idzim Radziszewskim. Wszedł do zarządu, ukonstytuowanego 9 V t.r., Polskiego Związku Inteligencji we Lwowie. W r. akad. 1922/3 sprawował funkcję dziekana, a w r. akad. 1923/4 i w r. 1925 prodziekana Wydz. Teologicznego UJK. Doprowadził do powołania zwycz. Katedry Pomocniczych Nauk Biblijnych. Był członkiem Dyscyplinarnej Komisji Senatu Akademickiego ds. profesorów. W l. 1922–4 współorganizował Polskie Tow. Teologiczne. Po śmierci arcybp. Bilczewskiego (1923) opublikował książkę Arcybiskup Józef Bilczewski. Krótki zarys życia i pracy (Lw. 1924, wersja skrócona, Kr. 1991, przekł. francuski pt. Un Evêque polonais Mgr Joseph Bilczewski, Paris 1937). Ogłosił też pracę Powojenne trudności Cerkwi unickiej w Polsce („Gaz. Kośc.” 1926 nr 8–11, wyd. osobne, Lw. 1926). Kandydatura T-ego na biskupa pomocniczego archidiec. lwowskiej, wysuwana w l. 1923–5 przez kolejnych metropolitów, Bilczewskiego i Bolesława Twardowskiego, wywoływała sprzeciw greckokatolickiego metropolity lwowskiego Andrzeja Szeptyckiego. W r. 1926 był T. promotorem dwóch rozpraw doktorskich, ks. Adolfa Podoleckiego i ks. Józefa Nowackiego, kilkakrotnie powoływano go też na recenzenta w przewodach habilitacyjnych. Należał do Związku Księży Abstynentów. Zmarł 21 I 1928 we Lwowie, został pochowany 24 I na cmentarzu Janowskim. Nabożeństwo żałobne odprawił arcybp Twardowski w asyście arcybp. ormiańskiego Józefa Teodorowicza i rzymskokatolickiego bp. przemyskiego Anatola Nowaka. T. był odznaczony Orderem Virtuti Militari V kl.
Enc. katol., XIX; Mazur A., Duszpasterstwo polowe w latach 1914–1921, W. [2004] (fot.); Słown. pol. teologów katol., VII (bibliogr. prac); Szwedo B., Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Leszno–Tarnobrzeg 2006 II cz. 3 (fot.); tenże, Zawsze w pierwszej linii. Kapłani odznaczeni Orderem Virtuti Militari 1914–1921, 1939–1945, W. [2004] (fot.); Wołczański J., Katalog grobów duchowieństwa i sióstr zakonnych obrządku łacińskiego i greckokatolickiego na cmentarzu Janowskim we Lwowie, „Nasza Przeszłość” t. 88: 1997 s. 276–7; – Biedrzycka A., Kalendarium Lwowa 1918–1939, Kr. 2012; Broczyński S., Zarys historii wojennej 24 pułku ułanów, W. 1929 s. 31; Krzyżowski T., Ksiądz profesor Mieczysław Tarnawski (1886–1928). Historyk, wychowawca, patriota, Lw.–Kr. 2012 (fot.); Nieckarz F., Ks. Mieczysław Tarnawski (1886–1928). Życie i działalność, L. 1985 (praca magisterska na Wydz. Teolog. KUL, niewykorzystana); [Rec. z Kodeksu Zamoyskiego na tle stosunków kościelno-państwowych za czasów Stanisława Augusta]: „Kwart. Hist” 1916 z. 3/4 s. 415–22; Redzik A. i in., Academia Militans. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie, Kr. 2015 (fot.); Roman W., Kapelani wojskowi – bohaterowie wojny polsko-sowieckiej 1919–1920, „Biul. Wojsk. Służby Arch.” R. 18: 1995 s. 119; Toczek A., Historycy Kościoła w środowisku lwowskim (1867–1918), w: Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w., Rzeszów 2004 II 136–59; Wołczański J., Memoriał metropolity lwowskiego obrządku łacińskiego Józefa Bilczewskiego o relacjach ukraińsko-polskich w Galicji (Małopolsce) Wschodniej w latach 1914–1920, „Folia Historica Cracoviensia” Vol. 10: 2004 s. 449–51, 455; tenże, Wydział Teologiczny Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1939, Kr. 2002 (fot.); – Catalogus universi venerabilis cleri saecularis et regularis archidioecesis Leopoliensis ritus latini pro anno domini 1901, Leopoli 1901; toż za l. 1903–4, Leopoli 1903–4; toż za l. 1906–13, Leopoli 1906–13; Elenchus cleri saecularis ac regularis archidioecesis Leopoliensis ritus latini pro anno domini 1916, Leopoli 1916; toż za r. 1918, Leopoli 1918; toż za l. 1922–4, Leopoli 1922–4; Kościół rzymskokatolicki i Polacy w Małopolsce Wschodniej podczas wojny ukraińsko-polskiej 1918–1919. Źródła, Lw.–Kr. 2012 I–II; Nic dla siebie, wszystko dla Boga i bliźniego. Święty arcybiskup Józef Bilczewski we wspomnieniach, Lw.–Kr. 2016 s. 17 (fot.); Nieznana korespondencja arcybiskupów metropolitów lwowskich Józefa Bilczewskiego z Andrzejem Szeptyckim w czasie wojny polsko-ukraińskiej 1918–1919, Oprac. J. Wołczański, Lw.–Kr. 1997; Schematismus archidioecesis Leopoliensis ritus latini 1916, Leopoli 1916; toż za r. 1925, Leopoli 1925; toż za r. 1929, Leopoli 1929; Sprawozdanie dyrekcji lwowskiego gimnazjum im. Franciszka Józefa za rok szkolny 1899, Lw. 1899; toż za l. 1900–3, 1905–6, Lw.; Uniwersytet im. Cesarza Franciszka I we Lwowie […] Program wykładów, 1913–28, Lw. 1914–27; toż, Skład Uniwersytetu, 1914–28, Lw. 1914–27; Wołczański J., Listy arcybiskupa Józefa Teodorowicza do arcybiskupa Józefa Bilczewskiego z lat 1900–1923. Część III: listy z lat 1914–1923, „Przegl. Wschodni” t. 9: 2006 z. 4 s. 830; Wydział Teologiczny Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1933, Lw. 1934 s. 115–17; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1928: „Gaz. Kośc.” nr 5–7 (a. Gyurkovich, K. Wais), nr 11, „Kwart. Hist.” z. 4 (B. Stachoń), „Przegl. Katol.” nr 5, „Przegl. Teolog.” z. 1 (A. Gerstmann), „Słowo Pol.” nr 24–25; – B. Jag.: rkp. 10344 III k. 60 (list T-ego do E. Romera z r. 1925); B. Nauk. PAU i PAN w Kr.: rkp. 4685 t. 4 k. 32 (koresp. ks. J. Fijałka), rkp. 4695 t. 1 k. 9 (toż), rkp. 5402 (praca seminaryjna).
Red.